Hỗ trợ và kháng cự — Học biểu đồ

Trên biểu đồ có những chỗ giá nhiều lần dừng lại hoặc quay đầu ở cùng một độ cao. Chỗ đỡ giá từ bên dưới gọi là hỗ trợ, chỗ đè giá từ bên trên gọi là kháng cự. Bài này dùng biểu đồ thật để xem cách vẽ đường ở những chỗ như vậy, những biến động thường xảy ra sau khi đường bị phá, và "phá vỡ giả", tưởng đã phá nhưng lại quay về. Các mô hình ở những bài sau đều được đọc theo "đường nào bị phá", nên bài này được đặt lên đầu.

Vì sao giá dừng lại ở cùng một chỗ?

Nhiều người nhớ những mức giá từng đảo chiều trước đây. Ai đã mua ở mức đó rồi bị kẹp hàng sẽ muốn bán khi giá quay về gần mức hòa vốn, còn ai đã bán ở mức đó sẽ muốn mua lại khi giá quay xuống. Vì vậy lệnh bán hoặc lệnh mua dồn về cùng một mức giá, và giá thường lại dừng ở chỗ đó. Mức giá đã dừng hai, ba lần được xem là nặng ký hơn mức chỉ dừng một lần.

Đường ngang: hỗ trợ và kháng cự

Nối ngang mức giá mà đà tăng nhiều lần bị bẻ gãy, ta có đường kháng cự; nối mức giá mà đà giảm nhiều lần dừng lại, ta có đường hỗ trợ. Khi giá quay lại gần kháng cự, giá thường lại bị đẩy xuống; khi quay lại gần hỗ trợ, giá thường lại dừng.

Các điểm đảo chiều không nằm đúng trên một đường. Chúng lệch lên xuống một chút, nên hãy xem đó là một dải "quanh mức này" hơn là một đường duy nhất.

Kéo ngang biểu đồ bằng ngón tay hoặc chuột để di chuyển, dùng hai ngón tay để phóng to. Với bàn phím, bấm vào biểu đồ rồi dùng ←/→ để di chuyển và +/− để phóng to, thu nhỏ.

Biểu đồ dùng TradingView Lightweight Charts™

100 nến ngày của một cổ phiếu. Suốt nhiều tháng giá bị đẩy xuống ở cùng một mức nhiều lần, và sau khi chạm lại mức đó ở cây nến thứ 80, giá bị đẩy xuống sâu hơn nhiều so với những lần trước.

Biểu đồ dùng TradingView Lightweight Charts™

Phía đáy cũng vậy. Cổ phiếu này nhiều lần dừng ở gần cùng một mức, và ở cây nến thứ 80 lại xuống tới mức đó rồi bật lên. Việc giá xuống dưới đường một chút rồi lại lên trên chính là ý nghĩa của câu "đường là một dải".

Đường nghiêng: đường xu hướng

Hỗ trợ và kháng cự không nhất thiết phải nằm ngang. Trong đà tăng, các đáy ngày càng cao, nên nối hai đáy trở lên sẽ được một đường dốc lên về bên phải. Đó là đường xu hướng tăng, và nó đóng vai trò hỗ trợ mỗi khi giá xuống gần đường.

Trong đà giảm, nối các đỉnh để vẽ đường xu hướng giảm dốc xuống về bên phải và xem nó là kháng cự. Càng nhiều điểm chạm đường thì đường càng nặng ký, và khi đường bị phá, người ta thường hiểu là xu hướng đã gãy.

Biểu đồ dùng TradingView Lightweight Charts™

100 nến ngày của một cổ phiếu. Trong lúc các đáy cao dần như bậc thang, giá nhiều lần bật lên lại gần đường. Đường kết thúc ở đáy cuối cùng, nhưng hãy thử kéo dài nó sang phải. Khoảng cây nến thứ 80 giá xuống dưới phần kéo dài đó, và sau đó đà tăng không tiếp diễn mà giá bị đẩy xuống.

Đổi vai: kháng cự bị phá sẽ thành hỗ trợ

Khi giá vượt lên khỏi đường kháng cự rồi quay xuống, lần này giá thường dừng gần đường đó và tăng tiếp. Đường từng đè giá từ phía trên trở thành đường đỡ giá từ phía dưới, nên gọi là "đổi vai". Nhịp quay về đường vừa bị phá để kiểm tra lại này còn gọi là "nhịp hồi về".

Ngược lại, khi giá thủng đường hỗ trợ đi xuống rồi hồi lên, đường đó lần này thường trở thành kháng cự chặn phía trên.

Biểu đồ dùng TradingView Lightweight Charts™

Cổ phiếu này bị chặn ở cùng một mức nhiều lần rồi cuối cùng vượt lên được. Sau đó giá bị đẩy xuống một thời gian, nhưng ở cây nến thứ 80 chạm gần đường kháng cự cũ rồi tăng trở lại. Đây là cảnh đường từng chặn giá trở thành đường đỡ giá.

Phá vỡ và phá vỡ giả

Phá vỡ một đường đã được giới thiệu trước với hộp giá (vùng đi ngang) ở phần "Phá vỡ" của bài cơ bản 2. Đường ngang hay đường xu hướng cũng vậy: khi giá vượt qua một đường đã chặn nó bấy lâu, xu hướng thường tiếp tục theo hướng đó.

Phá vỡ giả

Nhưng vượt qua đường không có nghĩa là giá luôn đi tiếp theo hướng đó. Giá vượt lên trên kháng cự một chút rồi sớm quay lại dưới đường, thậm chí bị đẩy ngược chiều, là chuyện thường gặp. Đó gọi là phá vỡ giả. Khi những người mua theo phá vỡ cùng lúc bán ra, lực giảm có khi còn mạnh hơn.

Ví dụ sai: trông như phá vỡ rồi lại quay về

Biểu đồ dùng TradingView Lightweight Charts™

Cổ phiếu này dao động, nhiều lần bị đẩy xuống gần cùng một mức, rồi đóng cửa trên đường hai cây nến liên tiếp. Cây thứ hai, cây nến thứ 80, còn có khối lượng cao hơn bình thường, nên theo sách giáo khoa thì đáng xem là phá vỡ. Nhưng ở cây kế tiếp, cây nến thứ 81, giá quay lại ngay dưới đường, rồi bắt đầu trượt xuống, ít lâu sau còn xuống thấp hơn cả chỗ trũng ngay trước khi phá vỡ.

Vì sao sai

Giá chỉ vượt đường một đoạn rất nhỏ. Đường là một dải, và đây là cú phá vỡ nằm trong dải. Cả hai cây nến chỉ vượt đường một chút, và cây quay về cũng đóng cửa ngay dưới đường. Trước đó, trong lúc dao động, cũng có nhiều cây nến đóng cửa hơi trên đường rồi quay về. Một nhịp chưa rời hẳn khỏi dải thì chưa thể biết có phải phá vỡ hay không.
Trụ được hai cây nến là chưa đủ. Xem giá có trụ trên đường một, hai cây nến không là cách xác nhận thường dùng, và biểu đồ này đã đạt điều đó, nhưng giá không đi xa khỏi dải mà lại quay xuống. Đã đủ xác nhận vẫn có thể sai.
Khối lượng tăng vẫn có thể sai. Dù nhiều tín hiệu xác nhận chồng lên nhau, chúng cũng không dự đoán được giá sau này. Vì vậy nếu định trước điểm thoát như "bán nếu đóng cửa lại dưới đường", bạn có thể ra trước khi lỗ lớn thêm.

Dùng hỗ trợ và kháng cự trong trò chơi

Khi trận đấu bắt đầu, 60 cây nến đầu tiên đã có sẵn. Trong những nến đó, hãy tìm một mức phía trên và một mức phía dưới nơi giá đã dừng nhiều lần. Khi các nến tiếp theo tiến gần những mức đó, bạn đã biết trước mình sẽ làm gì. Trò chơi không có bán khống, nên cả điểm mua lẫn điểm bán đều dựa trên một ý: giữ hàng khi giá tăng.

Điều bạn thấy	Cách ứng phó thường gặp
Giá xuống gần hỗ trợ rồi dừng	Xem đó là điểm mua. Định trước sẽ bán nếu giá đóng cửa rõ ràng dưới đường.
Giá lên gần kháng cự rồi bị đẩy xuống	Nếu đang giữ hàng, xem đó là điểm bán. Phía trên đã bị chặn nên chưa mua mới, hãy chờ.
Giá phá kháng cự và đóng cửa trên đường	Mua khi giá rời hẳn khỏi đường và trụ được một, hai cây nến. Nếu quay lại dưới đường, xem đó là phá vỡ giả và bán.
Giá quay xuống tới kháng cự đã bị phá rồi dừng (đổi vai)	Nếu đã lỡ nhịp phá vỡ, nhịp hồi về này là cơ hội mua lại. Định trước sẽ bán nếu giá xuống dưới đường.
Đường xu hướng tăng bị phá	Nếu đang giữ hàng, xem đó là điểm bán. Người ta thường hiểu đó là dấu hiệu đà tăng đã gãy.

Những điều cần cẩn thận

Đường là một dải: các điểm đảo chiều không nằm đúng trên một đường. Vượt một chút đã gọi là phá vỡ, xuống một chút đã gọi là sụp đổ thì sẽ thường xuyên sai.
Đừng vẽ đường gượng ép: chỗ giá chỉ dừng một lần thì chưa phải là đường. Hãy bắt đầu từ chỗ đã dừng hai, ba lần. Với đường xu hướng cũng vậy, nối điểm tùy ý thì đường nào cũng vẽ ra được.
Quá nhiều đường thì chẳng còn ý nghĩa: mức này cũng là đường, mức kia cũng là đường thì chỗ nào cũng "gần đường". Chỉ giữ một đường rõ nhất phía trên và một đường rõ nhất phía dưới.
Số lần giao dịch: một trận được giao dịch tối đa 10 lần (mua tính một lần, bán tính một lần). Cứ chạm đường là mua bán thì sẽ nhanh hết lượt, nên chỉ hành động ở những đường rõ ràng.

Khi đã thấy giá có vượt được một đường hay không, bạn cũng có thể đọc những hình dạng do nhiều đỉnh và đáy cùng tạo nên. Bài tiếp theo nói về các mô hình đỉnh thường xuất hiện khi đà tăng đang yếu đi.