Fibonacci thoái lui

Giá đã tăng hoặc giảm mạnh thường vừa nghỉ vừa thoái lui một phần biên độ đó. Fibonacci thoái lui nối đáy và đỉnh của một đoạn, rồi vẽ đường ngang ở các độ cao 23,6%, 38,2%, 50%, 61,8% và 78,6%, để định trước những chỗ cần theo dõi xem nhịp thoái lui dừng ở đâu. Bài này xem cách chọn đỉnh và đáy, điểm vào lệnh và điểm cắt lỗ trong khoảng 38,2–61,8%, những chỗ trùng với hỗ trợ, kháng cự hay đường trung bình động, cùng những ví dụ sai khi mức 78,6% bị phá. Các tỉ lệ là mức giá, không phải xác suất đúng.

Trả lại một phần mức đã tăng

Giá không đi thẳng một mạch theo một hướng. Sau một đợt tăng mạnh, những người mua trước chốt lời nên giá bị đẩy xuống một thời gian, rồi sau đó thường lại tăng. Nhịp bị đẩy xuống này gọi là thoái lui. Fibonacci thoái lui là cây thước đo xem nhịp thoái lui đã trả lại bao nhiêu phần của mức tăng. Ở đoạn giảm thì ngược lại, nó đo xem nhịp hồi đã lấy lại bao nhiêu phần của mức giảm.

Nối điểm bắt đầu của một đoạn (với đoạn tăng là đáy) và điểm kết thúc (đỉnh), rồi vẽ các đường ngang ở những độ cao chia biên độ đó theo 23,6%, 38,2%, 50%, 61,8% và 78,6%. Với đoạn tăng, mỗi mức là giá đã đi xuống từ đỉnh đúng chừng ấy: 50% là chính giữa đỉnh và đáy, 61,8% là giá đã đi xuống bằng 61,8% mức tăng.

Hình vẽ minh họa giá bị đẩy xuống tới mức 61,8%, rồi tăng lại và vượt đỉnh trước. Trong các biểu đồ thật bên dưới, mỗi đường ngang đều có ghi tỉ lệ ở phía trục giá.

Chọn đỉnh và đáy

Trước tiên hãy chọn một đoạn để đo. Với đoạn tăng, đó là đáy nơi đợt tăng mạnh bắt đầu và đỉnh nơi đà tăng dừng lại và giá bắt đầu bị đẩy xuống. Đó không phải chỗ thấp nhất hay cao nhất của cả biểu đồ, mà là nơi một nhịp biến động bạn đang xem bắt đầu và dừng lại. Trong các biểu đồ bên dưới, có khi phía bên trái còn có cây nến thấp hơn hoặc cao hơn điểm bắt đầu.

Đáy và đỉnh được lấy theo giá thấp nhất và cao nhất của cây nến, tính cả bóng nến. Các biểu đồ trong bài này cũng được vẽ như vậy. Tùy người vẽ mà cây nến được chọn hơi khác nhau nên các mức cũng hơi khác nhau, vì vậy hãy xem mỗi đường ngang là một dải "quanh mức này" hơn là một giá chính xác, giống đường hỗ trợ và kháng cự ở bài 1.

Đoạn đó có thể chưa kết thúc. Nếu giá trông như bị đẩy xuống nhưng rồi đóng cửa trên điểm kết thúc, nghĩa là nhịp biến động vẫn tiếp diễn, hãy dời điểm kết thúc sang đỉnh mới và vẽ lại. Nếu trong phiên giá chỉ vượt điểm kết thúc chốc lát mà không đóng cửa được ở trên, hãy giữ nguyên.

Cách đọc từng mức

23,6% là một nhịp thoái lui nông. Khi đà tăng rất mạnh, có lúc giá nghỉ chốc lát quanh đây rồi đi tiếp, nhưng đừng vội vào lệnh vì mong giá sẽ dừng ở đây.

Vùng từ 38,2% qua 50% đến 61,8% là trọng tâm của bài này. Nhịp thoái lui thường dừng trong dải này rồi đi tiếp theo hướng ban đầu. 50% không phải tỉ lệ sinh ra từ dãy Fibonacci, nhưng vì là "mức đã trả lại một nửa mức tăng" nên nhiều người cùng theo dõi.

78,6% là đường cuối cùng. Đóng cửa dưới mức này nghĩa là nhịp thoái lui đã quá sâu, đoạn đó gần như bị xóa hết, nên hãy bỏ kế hoạch dựa trên đoạn này.

Các tỉ lệ không phải là xác suất. 61,8% không có nghĩa là "61,8% khả năng sẽ dừng", mà là "giá đã đi xuống bằng 61,8% mức tăng". Biểu đồ không cho biết trước giá sẽ dừng ở mức nào, hay có dừng hay không. Hãy dùng các mức để định trước "chỗ theo dõi xem giá có dừng không" và "chỗ thoát ra nếu nhận định sai".

Kéo ngang biểu đồ bằng ngón tay hoặc chuột để di chuyển, dùng hai ngón tay để phóng to. Với bàn phím, bấm vào biểu đồ rồi dùng ←/→ để di chuyển và +/− để phóng to, thu nhỏ.

Biểu đồ dùng TradingView Lightweight Charts™

100 nến ngày của một cổ phiếu. Sau khi chạm đáy ở nến thứ 18, giá đi ngang một thời gian, rồi chỉ trong vài cây nến tăng lên tới giá cao của nến thứ 50 khi khối lượng tăng vọt. Sau đó giá bị đẩy xuống qua vài cây nến, và xuất hiện một cây nến có giá thấp trong phiên chạm mức 50%. Dù vậy không có cây nến nào đóng cửa dưới 50%, và lúc đó đường trung bình động 20 nến đã lên tới ngay dưới mức 50%. Tăng trở lại, giá nằm một thời gian quanh và trên mức 23,6%, rồi nến thứ 80 đóng cửa trên đỉnh trước với khối lượng gấp mấy lần bình thường. Vài cây nến sau đó có lúc đóng cửa lại dưới đỉnh, nhưng không xuống dưới mức 23,6%, và gần cuối thì cao hơn đỉnh khá nhiều.

Điểm vào lệnh và điểm cắt lỗ

Trong nhịp thoái lui của đoạn tăng, hãy xem giá có xuống tới dải 38,2–61,8% rồi dừng không. Đừng mua ngay khi giá chạm dải, tốt hơn là vào sau khi có dấu hiệu "đã dừng", như một cây nến gần đó có bóng dưới dài hoặc đóng cửa cao hơn hôm trước. Ở biểu đồ phía trên, cây nến chạm mức 50% để lại bóng dưới dài, và từ cây nến tiếp theo, nhiều cây nến liên tiếp đóng cửa cao hơn hôm trước.

Đặt điểm cắt lỗ dưới đường sâu hơn một nấc so với chỗ vào lệnh. Nếu vào gần 50% thì thoát khi đóng cửa dưới 61,8%, nếu vào gần 61,8% thì thoát khi đóng cửa dưới 78,6%. Đóng cửa dưới 78,6% thì dù trường hợp nào cũng xem như kế hoạch dựa trên đoạn này đã sai và đóng vị thế.

Nếu không muốn vào lệnh ở nhịp thoái lui, cũng có thể chờ đến khi giá đóng cửa trên đỉnh trước. Ở biểu đồ phía trên, đó là cây nến đóng cửa trên đỉnh trước, kèm khối lượng tăng vọt. Bạn có thêm xác nhận rằng đà tăng đang tiếp diễn, đổi lại phải mua ở giá cao hơn, và như biểu đồ phía trên, có lúc sau khi vượt, giá quay xuống dưới đỉnh vài cây nến.

Đoạn giảm: vẽ ngược lại

Với một đoạn giảm mạnh cũng dùng cùng cây thước. Nối đỉnh nơi đà giảm bắt đầu và đáy nơi đà giảm dừng lại, rồi vẽ các đường ở những độ cao đã đi lên từ đáy bằng 23,6%, 38,2%, 50%, 61,8% và 78,6% mức giảm. Lần này 23,6% ở phía đáy, 78,6% ở phía đỉnh. Nhịp hồi thường quay đầu gần dải 38,2–61,8% rồi lại giảm, và nếu đóng cửa trên 78,6% thì bỏ ý nghĩ rằng đà giảm sẽ tiếp diễn.

Trò chơi không có bán khống, nên nhịp hồi của đoạn giảm được dùng để quyết định "không mua mới" và "đang giữ thì bán khi nhịp hồi quay đầu".

Biểu đồ dùng TradingView Lightweight Charts™

Cổ phiếu này bắt đầu giảm mạnh từ giá cao của nến thứ 34 và chạm đáy ở nến thứ 64. Phía bên trái biểu đồ có những cây nến cao hơn đỉnh này một chút, nhưng đoạn để đo được lấy từ chỗ đợt giảm mạnh bắt đầu. Vài cây nến sau đáy, một cây nến mang khối lượng gấp nhiều lần bình thường trong phiên đã lên tới mức 50%, nhưng đóng cửa thấp hơn khá nhiều. Vài cây nến sau đó chỉ đóng cửa dưới mức 38,2% (độ cao này cũng là chỗ giá đã nằm vài cây nến trên đường đi xuống), rồi lại bắt đầu bị đẩy xuống. Nến thứ 80 đóng cửa dưới đáy trước, và sau đó giá giảm tiếp mà không đóng cửa được trên đáy.

Chỗ trùng với các đường khác

Thay vì chỉ nhìn một đường Fibonacci, hãy xem nó có trùng với một mức mà giá có thể dừng vì lý do khác hay không. Một độ cao mà giá từng nằm trước đó thường trở thành chỗ giá dừng khi quay lại từ hướng ngược lại, như đã thấy ở bài 1 "Đổi vai". Nhịp hồi trong biểu đồ đoạn giảm phía trên quay đầu dưới mức 38,2%, và độ cao đó cũng là chỗ giá đã nằm vài cây nến trên đường đi xuống.

Đường trung bình động, đường di chuyển theo xu hướng (bài cơ bản 3 "Đường trung bình động"), cũng là một đường nên xem có trùng không. Ở biểu đồ đoạn tăng phía trên, vào lúc nhịp thoái lui chạm mức 50%, đường trung bình động 20 nến đã lên tới ngay dưới mức đó, và suốt nhịp thoái lui không có cây nến nào đóng cửa dưới đường này.

Càng nhiều lý do tụ lại ở một độ cao thì mức đó càng nặng ký. Dù vậy, mức trùng nhau cũng có thể bị phá, như ví dụ sai thứ hai bên dưới. Mức trùng nhau là lý do để "theo dõi ở đây", không phải lời hứa rằng "giá sẽ dừng ở đây".

Ví dụ sai: mức 78,6% đã bị phá

Dừng ở dải 38,2–61,8% là cảnh thường gặp, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Ở hai biểu đồ dưới đây, nhịp thoái lui trông như dừng gần 50% nhưng cuối cùng đã vượt qua mức 78,6%. Một là đoạn tăng, một là đoạn giảm.

Biểu đồ dùng TradingView Lightweight Charts™

Cổ phiếu này tăng mạnh trong mười cây nến từ giá thấp của nến thứ 53 và chạm đỉnh ở nến thứ 63. Nhịp thoái lui tăng trở lại sau khi giá thấp trong phiên gần chạm mức 50%, trông như đã được đỡ ở 50%. Tăng trở lại, trong phiên giá hai lần vượt đỉnh nhưng cả hai lần đều không đóng cửa được ở trên. Sau đó giá bắt đầu trượt xuống, từ vài cây nến trước nến thứ 80 đã đóng cửa dưới đường trung bình động 20 nến; cây nến ngay trước nến thứ 80 đóng cửa ngay dưới mức 61,8%, và nến thứ 80 đóng cửa dưới mức 78,6%. Hai cây nến sau, giá đóng cửa thấp hơn đáy nơi đoạn đó bắt đầu, và sau đó còn giảm thêm rất nhiều.

Biểu đồ dùng TradingView Lightweight Charts™

Cổ phiếu này giảm mạnh từ giá cao của nến thứ 20 và chạm đáy ở nến thứ 42. Biểu đồ này phía bên trái cũng có những cây nến cao hơn, nhưng điểm bắt đầu được lấy ở chỗ đợt giảm mạnh bắt đầu. Nhịp hồi lên tới gần mức 50% và hơn mười cây nến không đóng cửa được ở trên. Độ cao đó cũng là chỗ giá đã nằm vài cây nến trên đường đi xuống, nên trông như một mức nặng ký nơi 50% và một mức cũ trùng nhau. Nhưng một cây nến đóng cửa trên 50% khi khối lượng tăng vọt, ngay cây nến tiếp theo đóng cửa trên 61,8%, và nến thứ 80 đóng cửa trên 78,6%. Đoạn giảm gần như bị xóa hết, và ý nghĩ "nhịp hồi sẽ quay đầu ở dải rồi lại giảm" đã sai. Tuy vậy, việc đóng cửa trên 78,6% cũng không hứa hẹn đà tăng: biểu đồ này tăng thêm một chút rồi dao động trên dưới mức 78,6%, không lên tới đỉnh nơi đoạn đó bắt đầu, và gần cuối thì nằm ngay dưới mức 78,6%.

Vì sao sai

Chỉ được đỡ ở một mức là chưa đủ. Ở ví dụ sai của đoạn tăng, giá được đỡ gần 50% rồi tăng lại, nhưng không đóng cửa được trên đỉnh. Xác nhận rằng đà tăng tiếp diễn sau nhịp thoái lui là lần đóng cửa trên đỉnh trước, và điều đó đã không đến.
Nếu thoát ra ở điểm đã định thì lỗ đã nhỏ hơn nhiều so với đợt giảm phía sau. Việc đóng cửa dưới đường trung bình động đến trước, rồi lần lượt đến đóng cửa dưới 61,8% và đóng cửa dưới 78,6%. Nếu thoát ra lúc đó thì đã tránh được đợt giảm xuống sâu dưới đáy ban đầu.
Mức trùng nhau cũng bị phá. Ở ví dụ sai của đoạn giảm, mức 50% trùng với độ cao mà giá từng nằm trước đó nên trông nặng ký, nhưng đã bị phá chỉ bởi một cây nến mang khối lượng lớn. Sự trùng nhau chỉ là lý do để theo dõi, và khi giá đóng cửa trên 78,6% thì hãy bỏ ý nghĩ về đà giảm.

Dùng Fibonacci thoái lui trong trò chơi

Khi trận đấu bắt đầu, 60 cây nến đầu tiên đã có sẵn. Nếu trong đó có một đoạn tăng hoặc giảm mạnh, hãy nhớ giá ở điểm bắt đầu và điểm kết thúc. Trò chơi không có vũ khí nào vẽ đường Fibonacci, nên các mức được ước lượng: 50% là chính giữa hai mức giá, còn 38,2% và 61,8% nông hơn và sâu hơn một chút. Nếu đường trung bình động đã trang bị đi qua gần đó, hãy xem đó là mức trùng nhau. Trò chơi không có bán khống, nên nhịp hồi của đoạn giảm được dùng để quyết định "không mua mới" và "đang giữ thì bán".

Điều bạn thấy	Cách ứng phó thường gặp
Sau khi tăng mạnh, giá bị đẩy xuống tới dải 38,2–61,8% rồi dừng	Xem đó là điểm mua sau khi có dấu hiệu đã dừng, như bóng dưới hoặc đóng cửa cao hơn hôm trước. Định trước sẽ thoát khi đóng cửa dưới đường sâu hơn một nấc.
Sau nhịp thoái lui, giá đóng cửa trên đỉnh trước	Xem đó là xác nhận đà tăng đang tiếp diễn và là điểm mua. Giá đã cao hơn, nên cũng định trước điểm thoát.
Nhịp thoái lui của đoạn tăng đóng cửa dưới 78,6%	Xem như đoạn đó gần như đã bị xóa hết. Nếu đang giữ hàng thì thoát ra, và không mua mới cho đến khi lại có một điểm rõ ràng.
Sau khi giảm mạnh, nhịp hồi quay đầu gần dải 38,2–61,8%	Không mua mới. Nếu đang giữ hàng, xem chỗ nhịp hồi quay đầu là điểm bán.
Nhịp hồi của đoạn giảm đóng cửa trên 78,6%	Bỏ ý nghĩ rằng đà giảm sẽ tiếp diễn. Nhưng chưa xem đó là điểm mua ngay, hãy theo dõi xem có hình thành một đoạn mới để đo không.

Những điều cần cẩn thận

Các tỉ lệ không phải là xác suất: 50% hay 61,8% chỉ là các mức giá, không cho biết giá có dừng ở đó hay không. Hãy xác nhận việc dừng bằng các cây nến.
Đừng đổi đoạn đo liên tục cho khớp: dời đỉnh và đáy lung tung thì cây nến nào cũng trông như nằm trên một tỉ lệ nào đó. Hãy chọn trước một đoạn biến động mạnh, và chỉ vẽ lại khi giá đóng cửa trên điểm kết thúc.
Đừng dựa vào một đường duy nhất: năm đường nằm sát nhau, nên giá thường ở gần một đường nào đó. Hãy chọn những mức trùng với hỗ trợ, kháng cự hoặc đường trung bình động, và những mức đã có dấu hiệu dừng.
Số lần giao dịch: một trận được giao dịch tối đa 10 lần (mua tính một lần, bán tính một lần). Đừng mua bán ở mỗi đường; hãy vào khi có dấu hiệu dừng trong dải và thoát ở điểm đã định.

Đến đây chúng ta đã xem các hình dạng và các mức giá. Bài cuối cùng nói về cách kiểm tra lại những hình dạng và mức giá đó bằng vũ khí trong trò chơi.